Odmah po oslobođenju zemlje , nakon II svetskog rata, učinjeni su veliki napori, da novine koje su štampane pre i za vreme rata, kao ilegalna ili napredna štampa, nastave sa izlaženjem. Pokrenut je i veći broj novih listova i časopisa. Tako već u 1945 godini izlazi 13 dnevnih listova sa prosečnim tiražom od 672.000 primeraka što je bilo za 233.600 više nego pre rata, kada su izlazila 23 dnevna lista.

Najčitanija je bila ‘Borba’, u to vreme organ KPJ. ‘Borba’ se tada pretežno rasturala putem pretplate.

Veoma značajnu ulogu odigrala je i ‘Politika’ koja je izlazila do 1941 godine, ali je za vreme rata obustavila štampanje. Prvi posleratni broj izašao je 28 oktobra 1944 godine, osam dana po oslobođenju Beograda. ‘Politika’ je tada bila organ Narodnog fronta Jugoslavije.

Značajnu ulogu u obaveštavanju javnosti odigrala su u Sloveniji ‘Ljudska Pravica’ i ‘Slovenski Poročevalec’. U Hrvatskoj je ubedljivo najpopularniji bio ‘Vjesnik’. U Bosni i Hercegovini se pojavljuje ‘Oslobođenje’, a prvi broj ‘Nove Makedonije’ izašao je 29 oktobra 1944 godine u selu Vrenovci kod Titovog Velesa. Od 22 novembra 1944 list izlazi u Skoplju na makedonskom jeziku. U Crnoj Gori je i tada bila aktuelna ‘Pobjeda’.

Krajem rata počeli su da izlaze i listovi na jezicima nacionalnosti. Tako je 27 oktobra 1944 godine u selu Kukuljanovu kod Sušaka pokrenut list na italijanskom jeziku ‘La voce del Popolo’ koji se kasnije štampao na Rijeci. U isto vreme u Novom Sadu počinje da izlazi list ‘Szabad Vajdasag’ ( ‘Slobodna Vojvodina’ ) koji kasnije dobija naziv ‘Magyar Szo’ ( ‘Mađarska reč’ ). Prvi list koji izlazi na albanskom jeziku ‘Rilindja’ , počeo je da izlazi 12 februara 1945 godine. Do 1948 godine list je izlazio jedanput nedeljno, a onda postaje dnevni list.

Obaveštavanje stanovništva i svetske javnosti išlo je i preko radio – stanica. Među prvima proradila je na sam dan oslobođenja radio – stanica u Dubrovniku i to 18 oktobra 1944 godine. Beogradska radio – stanica emitovala je prvi redovni program 10 novembra 1944 godine. Radio Cetinje oglasio se 27 novembra 1944 , a Radio – Skoplje 28 decembra 1944 godine. Sarajevska radio – stanica počela je da emituje program 11 aprila 1945, a Radio – Ljubljana 9 maja 1945 godine.

Neki statistički podaci u vezi tiraža dnevnih listova i slušanosti radio stanica su dati u dole navedenim tabelama.

 

Tiraži dnevnih listova u Jugoslaviji u 1947, 1948 i 1949 godine

Naziv lista Mesto izlaženja 1947 1948 1949

Borba Beograd 232.000 427.000 664.000
Politika Beograd 163.000 197.000 287.000
Slov.Poročevalec Ljubljana 71.000 83.000 104.000
Vjesnik Zagreb 48.000 56.000 55.000
Ljudska Pravica Ljubljana 30.000 37.000 49.000
Oslobođenje Sarajevo 27.000 39.000 42.000
Glas Beograd 26.000 50.000 42.000
Slobodna Vojvodina Novi Sad 18.000 17.000 14.000
Glas Slavonije Osijek 14.000 15.000 12.000
Nova Makedonija Skoplje 11.000 22.000 26.000
Slobodna Dalmacija Split 10.000 13.000 20.000
Novi List Rijeka 8.000 10.000 10.000
Pobjeda Cetinje 7.500 8.000 8.000

Radio stanice i radio pretplatnici u 1947, 1948 i 1949 godini

Broj radio stanica 13 (1947) 13 (1948 ) 16 ( 1949 )
Jačina stanica u KW 101.1 ( 1947 ) 101.2 ( 1948 ) 398.3 ( 1949 )
Emitovani časovi svih stanica 40.829 ( 1947 ) 41.862 ( 1948 ) 51.394 ( 1949 )
Radio pretplatnici 223.309 (1947 ) 251.842 ( 1948 ) 300.875 ( 1949 )

Bokac

PODELI: